Bedensel Yetersizliği Olan Bireyler İçin Öğretim Yöntem ve Teknikleri, Eğitim Ortamlarının Düzenlenmesi

ÖĞRETİM YÖNTEM ve TEKNİKLERİ

Bedensel Yetersizliği Olan Bireyler Destek Eğitim Programı’nın kaba motor becerilerin geliştirilmesi bölümü, nörogelişimsel yaklaşımları esas almaktadır. Bu yöntem, merkezi sinir sisteminin gelişimine uygun olarak oluşturulmuş ve yetersizliği olan bireyin fiziksel, zihinsel, psikolojik ve sosyal kapasitesine göre belirlenmiş hareketleri, fonksiyonel aktivitelerini ve bireyin ihtiyaçlarına uygun belirlenmiş özel egzersiz ve hareket yaklaşımlarını içerir. Bu kapsamda kaba motor beceriler için uygulanabilecek yaklaşımların ana başlıkları aşağıda özetlenmiştir:

  • Motor gelişim basamaklarının kolaylaştırılması
  • Var olan hareketlerin kalitesinin artırılması
  • Düzeltme ve denge reaksiyonlarının geliştirilmesi
  • Kas kuvvetlendirme ve dayanıklılık egzersizleri
  • Normal olmayan hareket ve reflekslerin baskılanması (inhibisyonu)
  • Normal hareket ve reflekslerin kolaylaştırılması (fasilitasyonu)
  • Kas sertliğini (tonusunu) düzenleyici pozisyonlamalar
  • Ağırlık taşıma ve aktarma egzersizleri
  • Kas iskelet sistemine ait oluşabilecek bozuklukların önlenmesi
  • Aktivitelerde koordinasyonun sağlanması
  • Fonksiyonel beceri eğitimi
  • Günlük yaşam aktiviteleri için gerekli yardımcı cihaz ve araçların belirlenmesi
  • Spastik tip serebral palsili bireylerde gövdeye doğru ve az olan, kol ve bacak hareketlerinin artırılması, atetoid tip serebral palsili bireylerde kontrolsüz ve gövdeden dışarı doğru hareketlerin azaltılması, ataksik tip serebral palsili bireylerde ise dengenin sağlanması ve gövde kontrolünün geliştirilmesi ana hedef olmalıdır.
  • Bireylerde zorlayıcı aktivitelerin var olan hareket bozukluğunu artırdığı unutulmamalıdır. Bu bireylerin eğitim uygulamaları sırasında pasifleştirilmesinden kaçınılmalı, bireylerin aktif olması sağlanmalıdır.Aktiviteler sırasında uygulayıcı, bireyin harekete katılımını beklemeli; bireyi hazır olmadığı hareketlere zorlamamalıdır.

İnce motor becerilere ait başlıklar ise şunlardır:

  • Kavrama ve bırakma için verilen aktiviteler
  • Çizim becerilerine yönelik aktiviteler
  • El becerilerine yönelik aktiviteler
  • El göz koordinasyonunu geliştirmeye yönelik aktiviteler
  • Taktil(dokunma) sistemini uyarmaya yönelik aktiviteler
  • Proprioseptif (vücut farkındalığı) sistemini uyarıcı aktiviteler
  • Vestibuler (denge) sisteme yönelik aktiviteler

EĞİTİM ORTAMLARININ DÜZENLENMESİ

Eğitim ortamlarının zemininde yumuşak ve kolay temizlenebilir malzeme kullanılmalıdır. Eğitim ortamlarının yeterince hava, ısı, ışık alması sağlanmalıdır. Bu ortamlar çok gürültülü olmamalı, çocuğun ve uygulayıcının rahat çalışabileceği bir büyüklükte olmalıdır. Bina içerisinde bedensel engellinin hareketini sınırlamayacak yapısal düzenlemeler yapılmış olmalıdır. Gerek görülen yerlerde rampa, tutamak, bar, asansör gibi ek önlemler alınmalıdır. Gerektiğinde birey, sınıf ortamı dışına çıkarılarak doğal ortamlarda gerçek nesneler kullanarak eğitimini sürdürecektir. Yapılandırılmış ortamlarda verilen eğitim çalışmaları, doğal ortamlara aktarılarak genelleme sağlanmalıdır. Bireylerin eğitiminde kullanılan araç gereç her uygulama sonrasında temizlenerek gerekli hijyenin sağlanması önem arz etmektedir. Gerektiğinde bireyin kişisel bakım ve temizliği sağlanarak eğitim etkinliğinin hem birey hem uygulayıcı açısından verimliliği artırılmalıdır.

Bedensel Yetersizliği Olan Bireyler Destek Eğitim Programı uygulanırken aşağıdaki araç gereçlerden yararlanılır:

  • Minderler
  • Değişik yükseklikte ve ebatta çalışma minderleri
  • Çeşitli ebatlarda egzersiz topları
  • Duvarlara monte edilmiş hareketli aynalar
  • Denge tahtası
  • Yürüteç (Walker), üç noktalı baston (tripod) gibi yürümeye yardımcı olan araçlar
  • Paralel bar
  • Tırmanma merdiveni
  • Çocuğu pozisyonlamak için değişik şekil ve büyüklükte rulo, kama ve yastıklar
  • Pozisyonlama için destekli ve desteksiz sandalye, tabure ve sıralar
  • Ayakta durma masaları (standing table)
  • Çeşitli ağırlıklarda kum torbaları
  • Kaba ve ince motor beceri değerlendirme formları
  • Özel değerlendirme ve test materyalleri (duyu bütünlüğü, el fonksiyon testleri)
  • Top havuzu ve topları
  • Duyu (vestibüler) stimülasyon için değişik şekillerde salıncak (T salıncak, platform salıncak)
  • Trambolin
  • Dokunma algılaması için farklı özellik ve şekillerde materyaller
  • Çocuklara özel basket potası ve topu
  • Bowling topu ve labutları (oyuncak)
  • Değişik boyut ve renklerde legolar
  • Geometrik şekil ve renkleri eşleştirilebileceği oyuncaklar
  • Delikli tahta platform ve çubuklar
  • Aktivite eğitim düzeneği (üzerinde düğme, fermuar, çıt çıt gibi malzemelerin bulunduğu)
  • Teller üzerinde değişik yönlerde hareket edebilen boncuk veya topların olduğu – 15 – platform
  • Çeşitli vücut kısımları çıkarılabilen bebek oyuncaklar
  • Basılı görsel ve işitsel materyaller
  • Bilim ve teknolojik gelişmeye uygun yeni materyaller

KAYNAK:ÖZEL EĞİTİM VE REHBERLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İNTERNET SAYFASINDAN ALINMIŞTIR.

(http://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2013_09/04010346_bedenselengellibireylerdestekeitimiprogram.pdf )

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.